„Wspomniane poprzednio źródła stanowiły podstawę statutów;, tj. ułożonych systematycznie zbiorów prawa. Tego rodzaju zbiory powstały z końcem XII w. W XIV w. każde miasto posiadało swój statut (liczba tych sfetutów przewyższała 1 000). Mniejsze miasta wzorowały swe statuty na statutach miast większych albo też recypowały je w całości, z drobnymi tylko zmianami.
Statuty podzielone były przeważnie na cztery księgi, z których pierwsza zazwyczaj obejmowała prawo publiczne i administracyjne, druga — prawo karne, trzecia — proces i prawo prywatne, czwarta — przepisy policyjne, podatkowe, celne, o miarach itd. Później w związku z dodaniem przepisów o szkodach i apelacjach powstały statuty podzielone na sześć ksiąg.
Układanie statutów powierzono specjalnym komisjom złożonym z sędziów i notariuszy. Praca ich nie ograniczała się tylko do ułożenia statutu, lecz polegała również na wprowadzaniu później zmian i uzupełnień.
W niektórych miastach (np. w Genui) byli ustanowieni stali urzędnicy, do których obowiązków należało dbać o to, by postanowienia statutu, które w praktyce okazały się nieżyciowe, zostały zmienione. Pewnych przepisów statutów komisja nie mogła zmienić (były to tzw. capitoli perpetui, precisi, tronchi). Statuty ułożone przez komisje podlegały zatwierdzeniu przez odpowiedni organ ustawodawczy (ogólne zebranie, Radę Wielką).“(16)